سرطان به عنوان یک بیماری مزمن و پیچیده، از دغدغه‌های اصلی بهداشت عمومی در سراسر جهان به شمار می‌آید. بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO)، سرطان دومین عامل مرگ و میر در سطح جهانی است و سالیانه حدود 10 میلیون نفر را به کام مرگ می‌کشاند.

آگاهی از عوامل خطر، علائم و روش‌های پیشگیری از سرطان و همچنین شناخت انواع شایع این بیماری، به عنوان زیربنای اقدامات بهداشتی و درمانی، ضرورت دارد.

 1. شناخت سرطان‌های شایع

درک انواع مختلف سرطان می‌تواند به تشخیص و درمان زود هنگام بیماری کمک کند. برخی از سرطان‌های شایع شامل:

• سرطان پستان: یکی از رایج‌ترین نوع سرطان‌ها در زنان است و تشخیص زودهنگام آن می‌تواند جان بسیاری را نجات دهد. طبق گزارشاتی، غربالگری منظم با ماموگرافی می‌تواند تا 20 درصد از مرگ‌ومیر ناشی از این سرطان را کاهش دهد .

• سرطان روده بزرگ: این نوع سرطان در هر دو جنس شایع است و از طریق کولونوسکوپی قابل شناسایی است. سنین مناسب برای غربالگری از 50 سالگی به بعد است .

• سرطان ریه: این سرطان به طور عمده به دلیل سیگار کشیدن ایجاد می‌شود و تشخیص زودهنگام آن می‌تواند با کاهش میزان مرگ‌ومیر همراه باشد .
• سرطان پروستات: این سرطان یکی از عواملی است که مردان را تحت تأثیر قرار می‌دهد و شناسایی و غربالگری منظم آن می‌تواند به بهبود نتایج درمان کمک کند.
• سرطان دهانه رحم: این سرطان به خصوص در زنان جوان شایع بوده و انجام تست پاپ اسمیر می‌تواند به پیشگیری و شناسایی زودهنگام کمک کند .

2.شناخت عوامل خطر

شناخت عوامل خطر یکی از گام‌های کلیدی در پیشگیری از سرطان است. بر اساس تحقیقات متعدد، عوامل زیر به عنوان عوامل خطر مرتبط با سرطان شناسایی شده‌اند:

• عوامل ژنتیکی: وجود جهش‌های ژنتیکی، به ویژه در ژن‌های BRCA1 و BRCA2، می‌تواند خطر ابتلا به سرطان سینه و تخمدان را افزایش دهد .

• سبک زندگی: مطالعات متعدد حاکی از آنند که مصرف سیگار، الکل و غذاهای فرآوری‌شده، به شدت با افزایش خطر ابتلا به انواع مختلف سرطان مرتبط است .

• محیط زیست: قرارگیری در معرض مواد شیمیایی، مانند آزبست و تشعشعات، به عنوان عوامل سرطان‌زا شناخته می‌شوند .

 3.  شناخت علائم اولیه

تشخیص زودهنگام سرطان کلید موفقیت درمان به شمار می‌رود. به گفته موسسه ملی سرطان ایالات متحده، برخی از علائم اولیه مرتبط با سرطان شامل موارد زیر است:

• توده‌ها یا برآمدگی‌ها: وجود هرگونه توده‌ای در بدن که به صورت ناگهانی ظاهر می‌شود باید سریعا بررسی شود .

• تغییرات در وزن: کاهش وزن ناگهانی بدون دلیل مشخص، می‌تواند نشان‌دهنده یک مشکل جدی باشد .
• تغییرات در پوست: لکه‌ها یا تغییرات در زخم‌های پوستی می‌توانند علامت شایعی از سرطان‌های پوستی باشند.

4.  معاینات مرتب

بر اساس شواهد علمی، انجام معاینات مرتب و غربالگری‌های زودهنگام می‌تواند به کاهش مرگ و میر ناشی از سرطان کمک کند. به عنوان مثال، غربالگری سرطان سینه با ماموگرافی، می‌تواند تا 20 درصد از مرگ و میر ناشی از این بیماری را کاهش دهد.  همچنین، تشخیص زودهنگام سرطان روده بزرگ از طریق کولونوسکوپی می‌تواند به طرز چشمگیری نجات‌بخش باشد .

5.  تغییرات در سبک زندگی

تغییر رفتارهای روزانه می‌تواند تأثیر بسزایی در کاهش خطر ابتلا به سرطان داشته باشد. بر اساس مطالعات معتبر، افرادی که در رژیم غذایی خود از میوه‌ها و سبزیجات بیشتری استفاده می‌کنند و فعالیت بدنی منظم دارند، به شکل چشمگیری دارای خطر کمتری برای ابتلا به سرطان‌های مختلف هستند.

6.  آموزش و آگاهی عمومی

آموزش عمومی نقش کلیدی در کاهش شیوع سرطان ایفا می‌کند. طبق تحقیقات، شرکت در برنامه‌های آموزشی به بهبود آگاهی عمومی درباره سرطان و روش‌های پیشگیری کمک می‌کند.alهمچنین، ارائه اطلاعات دقیق در مورد تشخیص زودهنگام و پیشگیری می‌تواند رفتارهای بهداشتی را در جامعه تقویت‌کند.

آگاهی از سرطان و روش‌های پیشگیری از آن باید به عنوان یک الویت در سیاست‌گذاری‌های بهداشتی قرار گیرد. با آگاهی‌بخشی و ارتقاء دانش عمومی، می‌توانیم گام‌های مؤثری در جهت کاهش بار این بیماری برداریم و بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا را تحقق بخشیم.

ساناز عبدالرضاپور-فلوشیپ مراقبت های تسکینی- سوپروایزور آموزش سلامت بیمارستان آنکولوژی امیر